I, All of Us - 2008





Βιώνοντας ταυτόχρονα τη μοναδική αίσθηση της πορείας προς τον μετα-ανθρωπισμό και τη «θέωση», αλλά και την υπαρκτή απειλή της εξαφάνισης του Homo sapiens, το έργο I, All of Us συνιστά μια άσκηση συγκέντρωσης και διαλογισμού πάνω στο παρόν της ανθρωπότητας. Εδώ και χιλιετίες, ο Homo sapiens υφαίνει ένα παγκόσμιο και διαχρονικό πλέγμα πληροφορίας: προσλαμβάνει, αποθηκεύει, επεξεργάζεται και μεταβιβάζει όσα γνωρίζει στις επόμενες γενιές. Κάθε ανθρώπινο παρόν αποτελεί έτσι έναν προσωρινό κόμβο μιας αλυσίδας γνώσης που εκτείνεται από τις προϊστορικές σπηλιές έως τη γενετική, τη βιοτεχνολογία και τα σύγχρονα τεχνολογικά συστήματα.

Ο Homo sapiens στον οποίο αναφέρεται το έργο δεν αποτελεί ένα αφηρημένο ανθρωπολογικό υποκείμενο. Το πλάσμα αυτό είμαι εγώ — ένας Homo sapiens στην αυγή του 21ου αιώνα, φορέας της ίδιας αδιάκοπης αλυσίδας πληροφορίας που συνδέει το παρόν μου με τα «ποτάμια» των ανθρώπων που προηγήθηκαν. Το “I” του τίτλου συναντά έτσι το “All of Us”: το ατομικό σώμα ως ένα προσωρινό σημείο μιας ιστορίας που το υπερβαίνει.

Η ψηφιακή εικόνα και το τεχνολογικό αντικείμενο παραγωγής εικόνων ενεργοποιούνται σε χώρους τεχνολογικά ακραιφνείς και ανόθευτους. Το τεχνολογικό μέσο λειτουργεί ως Δούρειος Ίππος, επιτρέποντας τη διαμεσολάβηση με το μεταφυσικό στοιχείο. Η ουτοπία και η τοπολογία του ανέφικτου δεν εντοπίζονται εδώ στις ψηφιακές, τεχνητές εικόνες, αλλά αφενός στη μεταφυσική αίσθηση παρουσίας στον χώρο —καθώς οι «δέκτες» και οι χρήστες των παραγόμενων εικόνων απέχουν μεταξύ τους χιλιετίες— και αφετέρου στον «ιερό» χώρο του Ολύμπου, φορέα του μεταφυσικού και θρησκευτικού φαντασιακού.

Τα δύο δρώμενα, μέσα από τη χρήση τεχνολογικών αντικειμένων σύγχρονης πολιτισμικής σημασίας, υπηρέτησαν την ανάγκη μιας τελετουργικής εξομολόγησης, απολογίας ή αναφοράς των κεκτημένων και των πεπραγμένων του Humanity Now. Αποτύπωσαν την ανάγκη απολογισμού, περισυλλογής, επικοινωνίας και προσευχής για το θάρρος, το θράσος ή τη νομοτέλεια που καθοδηγεί τον σύγχρονο πολιτισμό.

Η «αναφορά» αποκτά εδώ διπλή σημασία: είναι αφενός η αναφορά προς μια ανώτερη αρχή και αφετέρου η βαθιά ανθρώπινη ανάγκη να απευθυνθούμε στους νεκρούς μας — στους πατέρες, στους παππούδες, στους προγόνους — αφηγούμενοι όσα πράξαμε, όσα κατακτήσαμε και όσα αποτύχαμε να προστατεύσουμε.  Η απουσία απόκρισης δεν αναιρεί την ανάγκη επικοινωνίας με το παρελθόν και τη ρίζα μας.

Η αναφορά αυτή απευθύνεται στους προγόνους και στα «ποτάμια» των ανθρώπων που πέρασαν από τη γη, μεταφέροντας τη γνώση και σπέρνοντας τον σπόρο από τον οποίο γεννηθήκαμε όλοι· και προς τους θεούς των μονοθεϊστικών και πολυθεϊστικών θρησκειών που, ανά τους αιώνες, προσκυνήθηκαν και λατρεύτηκαν από το ανθρώπινο γένος.

Στο I, All of Us αναδύεται ένα έντονο συναισθηματικό δίπολο: υπερηφάνεια, αίσθηση ανωτερότητας και επίδειξη επιστημονικών και τεχνολογικών γνώσεων που διαφωτίζουν σκοτεινές αντιλήψεις, προκαταλήψεις, ιδεοληψίες και δεισιδαιμονίες· και ταυτόχρονα φόβος και ανασφάλεια απέναντι στην απώλεια ελέγχου, τις συνέπειες της αδιαλλαξίας, της μισαλλοδοξίας και του τυφλού κυνηγιού του συμφέροντος.  Ένα μέλλον που διαγράφεται αδιέξοδο και ζοφερό, φορτισμένο από απειλές και δυστοπίες, με κυρίαρχη εκείνη της καταστροφής του βιώσιμου περιβάλλοντος του ίδιου του πλανήτη Γη.


Report to Ancestors

Στις 8 Ιουνίου 2008 πραγματοποιήθηκε προβολή διάρκειας δυόμισι ωρών σε μόνιτορ, μέσα στο άδειο Σπήλαιο Λεονταρίου Υμηττού, στην Αττική. Το σπήλαιο είχε χρησιμοποιηθεί ήδη από την προϊστορία ως κατοικία του Homo sapiens και συνέχισε να χρησιμοποιείται μέχρι τις μέρες μας από τους βοσκούς της περιοχής.

Report to Gods

Στις 29 Ιουνίου 2008, στον Όλυμπο, στη θέση «Θρόνος του Δία», σε υψόμετρο 2.750 μ., κατατέθηκαν και τοποθετήθηκαν τα τρία DVD με το ίδιο περιεχόμενο που είχε προβληθεί στο Σπήλαιο Λεονταρίου.

Η μεταφορά και εναπόθεση των τριών DVD στον «Θρόνο του Δία» πραγματοποιήθηκε από τον μαραθωνοδρόμο του Ολύμπου Βασίλη Δαουτάκη, ο οποίος, μέσα στη συμβολική δομή του έργου, μετατρέπεται σε έναν σύγχρονο Ερμή — έναν performative αγγελιοφόρο που μεταφέρει την αναφορά του Humanity Now προς τους θεούς.



Περιεχόμενο DVD

Το περιεχόμενο των προβολών στο άδειο Σπήλαιο Λεονταρίου ήταν ίδιο με το περιεχόμενο των τριών (3) DVD που κατατέθηκαν στον Όλυμπο και αφορούσε στοιχεία της σύγχρονης γενετικής και βιοτεχνολογίας σχετικά με την εξέλιξη του ανθρώπινου είδους, οπτικοποιημένες και προσομοιωμένες αλληλουχίες των βάσεων A, C, T και G του αποκωδικοποιημένου DNA, καθώς και ζητήματα σχετικά με την καταστροφή του περιβάλλοντος.





1. Human Genome — Charlie Rose
Αποσπάσματα στα οποία σημαντικοί επιστήμονες μιλούν για την αποκωδικοποίηση του ανθρώπινου γονιδιώματος και τη σημασία αυτής της επιστημονικής κατάκτησης.
Selected excerpts from Charlie Rose, Human Genome Special, Pt. 5, 23 June 2000, concerning the decoding of the human genome.
https://charlierose.com/videos/27873


2. Αποκωδικοποιημένο γονίδιο KCNQ2
Αποκωδικοποιημένο γονίδιο KCNQ2 — γονίδιο που κωδικοποιεί υπομονάδα διαύλου καλίου και σχετίζεται με σύνδρομα επιληψίας. Η επιληψία αποδιδόταν σε θεϊκή επέμβαση και ονομαζόταν «θεϊκή νόσος».
Scientific reference: NCBI Gene — KCNQ2 potassium voltage-gated channel subfamily Q member 2 (Homo sapiens), Gene ID 3785.
https://www.ncbi.nlm.nih.gov/gene/3785

3. An Inconvenient Truth — Al Gore
Αποσπάσματα από το ντοκιμαντέρ που αναφέρεται στην υπερθέρμανση του πλανήτη και στις συνέπειές της, οι οποίες απειλούν το βιώσιμο περιβάλλον για τον άνθρωπο και τα υπόλοιπα είδη.
Selected excerpts from Davis Guggenheim, An Inconvenient Truth, 2006, featuring Al Gore.
https://www.paramountpictures.com/movies/an-inconvenient-truth


Ευχαριστίες

Οι ιδιότητες και οι θεσμικές θέσεις που αναφέρονται παρακάτω αφορούν την περίοδο πραγματοποίησης του έργου, το 2008.

Για το Report to the Ancestors, ευχαριστώ τη Δρ. Καραλή–Γιαννακοπούλου, τότε καθηγήτρια στον Τομέα Αρχαιολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, καθώς και την Εφορεία Παλαιοανθρωπολογίας–Σπηλαιολογίας Νοτίου Ελλάδος, για τη συμβολή τους στην εξασφάλιση της άδειας εισόδου και βιντεοσκόπησης στο Σπήλαιο Λεονταρίου Παιανίας. Σημαντική υπήρξε επίσης η βοήθεια μελών του Σ.ΕΛ.Α.Σ. (Σπηλαιολογικός Ελληνικός Αθλητικός Σύλλογος) για την πραγματοποίηση της δράσης.

Το υλικό σχετικά με την αποκωδικοποιημένη μορφή του γονιδίου KCNQ2 παραχωρήθηκε από την ερευνήτρια Μ.Κ., τότε στο Τμήμα Γενετικής του Ανθρώπου του Πανεπιστημίου του Ελσίνκι.

Για το Report to the Gods, ευχαριστώ τον Λάζαρο Ρήγο, τότε τεχνικό διευθυντή του Olympus Marathon, τον Στάμο Μπιρσίμ για την πρώτη βιντεοσκόπηση της δράσης, τον Γιάννη Μαυρουδή για την καθοριστική βοήθειά του, καθώς και τους ορειβάτες Μιχάλη Στύλλα, Δημήτρη Παραλυκίδη και Νίκο Ευγενίδη για τη δεύτερη βιντεοσκόπηση της δράσης. Η πραγματοποίηση του έργου υποστηρίχθηκε επίσης από την εταιρεία Olyvon και τους διοργανωτές του Olympus Marathon.

Ιδιαίτερες ευχαριστίες στον συνθέτη Μιχάλη Ανδρονίκου, τότε υποψήφιο διδάκτορα του Τμήματος Μουσικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών, για τη μουσική σύνθεση που δημιούργησε ειδικά για το έργο, εμπνευσμένη από τις αλληλουχίες των τεσσάρων βάσεων του DNA.